Xu hướng mở rộng tổ hợp xét tuyển ở khối ngành Y, Dược có đáng lo ngại?

Mở rộng tổ hợp để tăng nguồn tuyển, thêm cơ hội cho thí sinh

Tính đến thời điểm hiện tại, hầu hết cơ sở đào tạo ngành Y, Dược đã công bố tổ hợp xét tuyển năm 2026. Ngoài các trường Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Đại học  Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Đại học Y Dược Cần Thơ chỉ xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo khối B00 (Toán, Hóa, Sinh), các trường còn lại dùng 2-12 tổ hợp.

Trong đó, nhiều trường dùng tổ hợp có các môn Ngữ Văn, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ. Hai môn còn lại thường là Toán - Hóa, hoặc Toán - Sinh tạo thành những tổ hợp mới, lạ so với các tổ hợp truyền thống quen thuộc như: D07 (Toán, Hóa, Anh), B08 (Toán, Sinh, Anh), B01 (Toán, Sinh, Sử) hay B03 (Toán, Sinh, Văn); X13 (Toán, Sinh, Giáo dục kinh tế và pháp luật)...

Theo lý giải của nhiều trường đại học, việc đa dạng hóa tổ hợp xét tuyển nhằm phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018, đồng thời tạo thêm cơ hội cho thí sinh có năng lực ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng mạnh mẽ, ngành Y, Dược không chỉ cần kiến thức khoa học tự nhiên mà còn đòi hỏi khả năng ngoại ngữ, công nghệ và tư duy liên ngành.

Do đó, việc bổ sung các tổ hợp có tiếng Anh hoặc Tin học là xu hướng tất yếu. Điều này cũng phù hợp với tinh thần đổi mới tuyển sinh đại học, giảm áp lực học lệch và tạo điều kiện để học sinh phát huy thế mạnh cá nhân, nhất là trong bối cảnh phổ điểm các môn thi ngày càng có sự phân hóa, việc chỉ bó hẹp trong một vài tổ hợp truyền thống cũng có thể khiến nguồn tuyển bị hạn chế.

Tuy nhiên, với các ngành đặc thù như Y khoa, Dược học, Răng - Hàm - Mặt, Sinh học và Hóa học vẫn là những môn học nền tảng quan trọng. Sinh học liên quan trực tiếp đến giải phẫu, sinh lý, di truyền, miễn dịch còn Hóa học là cơ sở của dược lý, hóa sinh. Nhiều chuyên gia cho rằng tuyển sinh nếu thiếu một số môn nền tảng có thể khiến sinh viên gặp khó khăn trong giai đoạn học chuyên ngành, đặc biệt ở năm đầu đại học.

Vì vậy, mức độ phù hợp của các tổ hợp xét tuyển mới còn tùy từng nhóm ngành. Chẳng hạn, với các ngành thuần khoa học sức khỏe như Y khoa, Dược học, Điều dưỡng, Xét nghiệm… việc bỏ hoàn toàn môn cốt lõi trong xét tuyển sẽ là khá rủi ro. Với các ngành mới hoặc liên ngành như Tâm lý học, Y tế công cộng, Quản lý bệnh viện, Kỹ thuật y sinh, việc mở rộng tổ hợp là hợp lý hơn vì cần nhiều năng lực đa dạng.

Cần hài hòa giữa đổi mới và đảm bảo chất lượng

Theo các chuyên gia giáo dục, điều quan trọng không chỉ nằm ở tổ hợp xét tuyển mà còn ở chuẩn đầu vào, chương trình đào tạo và cơ chế sàng lọc trong quá trình học. Nếu trường đại học có hệ thống đào tạo nghiêm ngặt, bổ sung kiến thức nền đầy đủ và kiểm soát chất lượng chặt chẽ thì việc đa dạng hóa tổ hợp có thể tạo thêm cơ hội mà không làm giảm chất lượng nhân lực.

Ngược lại, nếu mở rộng tổ hợp chỉ nhằm mục tiêu tăng chỉ tiêu tuyển sinh thì sẽ khó tránh khỏi những lo ngại về chất lượng đào tạo trong tương lai. Trong bối cảnh ngành Y, Dược luôn gắn với trách nhiệm đặc biệt đối với xã hội, mọi đổi mới trong tuyển sinh đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Cởi mở đầu vào là xu thế, nhưng bảo đảm chất lượng đào tạo vẫn phải là nguyên tắc cốt lõi không thể xem nhẹ.

PGS.TS Đỗ Văn Dũng, chuyên gia tuyển sinh cho rằng, đầu vào ngành Y vốn không bắt buộc chọn Toán, Hóa, Sinh nhưng liên quan chương trình đào tạo. Việc tuyển chọn những em có điểm cao ở các môn này nhằm đảm bảo năng lực tiếp thu, sự kỷ luật cho quá trình đào tạo khắc nghiệt ở các trường Y trong 6 năm. Do đó, việc dùng nhiều tổ hợp mới lạ có thể gây lệch lạc trong tuyển sinh ngành Y, ảnh hưởng đến chất lượng và niềm tin của xã hội với đội ngũ bác sĩ tương lai.

TS. Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cũng cho rằng việc mở rộng quá nhiều tổ hợp xét tuyển, đặc biệt ở các ngành đặc thù như Y khoa, đang làm lệch định hướng nghề nghiệp và phá vỡ logic đào tạo vốn được xây dựng từ trước. Theo ông, với các ngành thuộc khối khoa học sức khỏe, môn cốt lõi bắt buộc phải là Sinh học, có thể kết hợp thêm Hóa học hoặc Vật lý như truyền thống.

Trong khi đó, PGS.TS Lê Hữu Lập, chuyên gia tuyển sinh lại nhìn nhận, việc các trường đại học khối ngành Y, Dược mở rộng tổ hợp xét tuyển trong những năm gần đây, đặc biệt là từ năm 2025 - 2026 không chỉ là một thay đổi mang tính kỹ thuật, mà còn xuất phát từ những định hướng chiến lược về nhân lực y tế hiện đại. Trong đó, lý do chính xuất phát từ một số vấn đề như sự thay đổi trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018; ưu tiên năng lực ngoại ngữ để hội nhập và đa dạng nguồn tuyển cho các ngành học mới.

Theo phân tích của PGS.TS Lê Hữu Lập, từ năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT được đổi mới theo chương trình 2018, thí sinh được tự chọn môn thi thay vì theo khối cố định như trước. Số liệu thống kê từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 ghi nhận tỷ lệ thí sinh chọn môn Sinh học khá thấp, chỉ chiếm khoảng 6,2% trên tổng số hơn 1,16 triệu thí sinh đăng ký dự thi, tương đương 72.669 em. Đây là xu hướng giảm mạnh của các môn Khoa học tự nhiên trong năm đầu tiên đổi mới chương trình.

Để không bỏ lỡ những thí sinh giỏi ở các nhóm môn học khác nhau, các trường đào tạo nhóm ngành Y Dược phải bổ sung thêm các tổ hợp như D07 (Toán, Hóa, Anh), B08 (Toán, Sinh, Anh) hay thậm chí có trường đưa môn Văn như B03 (Toán, Sinh, Văn) vào xét tuyển để phù hợp với cách chọn môn của học sinh. Bên cạnh đó, ngành Y hiện nay đòi hỏi sinh viên phải có khả năng đọc tài liệu chuyên môn, nghiên cứu khoa học và cập nhật kiến thức từ các nguồn quốc tế. Do vậy nhiều trường mở rộng sang các tổ hợp có môn Tiếng Anh. Lý do là những sinh viên có nền tảng ngoại ngữ tốt thường có kết quả học tập tích cực hơn và khả năng thích nghi cao hơn trong môi trường đào tạo y khoa hiện đại.

Ngoài ra, cũng phải kể đến việc bên cạnh ngành Y khoa truyền thống, các trường đang mở rộng đào tạo các ngành như Tâm lý học, Y tế công cộng, Công tác xã hội hay Kỹ thuật xử lý hình ảnh. Đối với các ngành này, tố chất cần thiết không chỉ là tư duy tự nhiên (Toán, Hóa, Sinh) mà còn cần khả năng giao tiếp, thấu cảm và tư duy xã hội. Việc cho phép xét tuyển khối C (Văn, Sử, Địa) hay D01 (Toán, Văn, Anh) cho các ngành này giúp chọn được những thí sinh có tố chất phù hợp hơn với đặc thù công việc. Do đó, xu hướng này là một bước đi tất yếu để thích nghi với quy chế mới của Bộ Giáo dục & Đào tạo, đồng thời hướng tới mục tiêu đào tạo đội ngũ y bác sĩ vừa giỏi chuyên môn, vừa có khả năng hội nhập quốc tế mạnh mẽ.