Vì sao chỉ bồi thường tai biến tiêm chủng bắt buộc mà không chi tiêm tự nguyện?

Những ngày qua, dư luận quan tâm đến Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh do Bộ Y tế xây dựng, trong đó đề xuất nhiều quy định liên quan đến hoạt động tiêm chủng bắt buộc và cơ chế bồi thường nếu xảy ra tai biến.

Đây cũng là lần đầu tiên dự thảo đưa việc bồi thường trong trường hợp tai biến nặng sau tiêm gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của người được tiêm.

Dự thảo xây dựng bồi thường 30 lần mức lương cơ sở cùng với các chi phí khám chữa bệnh và chi phí do thu nhập bị mất hoặc giảm sút đối với thiệt hại do để lại di chứng dẫn đến bị khuyết tật. 

Đối với thiệt hại đến tính mạng sẽ được hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh trước khi tử vong; chi phí mai táng phí bằng 10 lần mức lương cơ sở; chi bù đắp tổn thất về tinh thần là 100 triệu đồng cho thân nhân của người bị thiệt hại và các chi phí do thu nhập bị mất hoặc giảm sút.

Nhiều ý kiến cho rằng dự thảo chỉ bồi thường cho tiêm chủng bắt buộc, còn người tiêm tự nguyện gặp tai biến nặng lại không được đề cập, liệu có tạo ra bất bình đẳng về quyền lợi? 

Ông Dương Chí Nam, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, theo quy định tại khoản 3 Điều 23 Luật Phòng bệnh, các đối tượng thuộc diện tiêm chủng bắt buộc phải tham gia tiêm chủng các vaccine, sinh phẩm bắt buộc trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch và được nhà nước bồi thường nếu xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của người được tiêm chủng từ nguồn ngân sách nhà nước.

Trường hợp cá nhân tự quyết định sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng tự nguyện tại cơ sở tiêm chủng tư nhân, nếu xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của người được tiêm chủng thì cơ sở tiêm chủng tư nhân đó có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

"Sự phân định này nhằm đảm bảo tính minh bạch giữa trách nhiệm an sinh của nhà nước và trách nhiệm dân sự của các đơn vị cung ứng dịch vụ, hoàn toàn không tạo ra sự bất bình đẳng trong việc bảo hộ tính mạng con người", ông Nam nói.

Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng nội dung quy định chi tiết về bồi thường trong tiêm chủng bắt buộc cũng như trong tiêm chủng tự nguyện để đưa vào dự thảo Nghị định để xác định rõ các trường hợp được bồi thường; các thiệt hại, phạm vi và mức bồi thường; quy trình xác định trường hợp được bồi thường; quy định về giải quyết khiếu nại trong việc xác định các trường hợp được bồi thường; quy định, trình tự, thủ tục cấp và chi trả tiền bồi thường; thủ tục, trách nhiệm bồi hoàn nhằm hướng dẫn rõ hơn khoản 3 Điều 23 Luật Phòng bệnh.

Để đưa ra mức bồi thường tối đa hiện nay là 30 lần lương cơ sở hoặc 100 triệu đồng, theo ông Nam, Bộ Y tế căn cứ trên mức hỗ trợ được kế thừa từ Nghị định số 104/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng và đã được thực hiện trong 10 năm qua để bù đắp tổn thất cho người bị thiệt hại hoặc thân nhân người bị thiệt hại mà không gặp phải bất kỳ khó khăn, vướng mắc, bất cập, khiếu kiện liên quan đến nội dung này.

Bên cạnh đó, để đảm bảo tính minh bạch về nguyên nhân và kết luận tai biến sau tiêm chủng, Hội đồng tư vấn chuyên môn không chỉ bao gồm cán bộ của ngành y tế địa phương mà bao gồm cả các chuyên gia đầu ngành từ các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur, các trường Đại học Y và các bệnh viện tuyến trung ương. Những người thực hiện hoạt động về tiêm chủng thì không tham gia vào thành phần Hội đồng.

"Hoạt động của Hội đồng tuân thủ nguyên tắc độc lập về chuyên môn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận của mình. Đây là cơ chế cốt lõi để bảo vệ quyền được biết sự thật và quyền được công bằng của người dân khi có sự cố y khoa xảy ra. Khi cần thiết, Hội đồng có thể mời các chuyên gia về pháp lý, tài chính hoặc pháp y tham gia để đảm bảo kết luận cuối cùng dựa trên bằng chứng khoa học, bảo đảm tính độc lập, khách quan", ông Nam nhấn mạnh.

Trường hợp người dân không đồng ý với kết luận của Hội đồng chuyên môn có quyền yêu cầu cơ quan quản lý y tế cấp trên (Bộ Y tế) xem xét lại hoặc thành lập Hội đồng tư vấn chuyên môn cấp trung ương để xem xét lại kết luận của Hội đồng tư vấn chuyên môn cấp tỉnh, cũng như thực hiện quyền khiếu nại hành chính theo quy định của Luật Khiếu nại; có thể khởi kiện vụ án dân sự hoặc hành chính tại Tòa án theo quy định pháp luật.