Lỗ hổng pháp lý và “trò chơi” trốn tìm của các cơ sở thẩm mỹ “chui”

Từ “bác sĩ TikTok” đến những thảm kịch trên bàn mổ

Nhận định tại Hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa” do Báo Tiền Phong tổ chức sáng nay (12/5) tại TP Hồ Chí Minh, BS.CK2 Đào Văn Sinh, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, ngành thẩm mỹ Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển bùng nổ. Nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống và vẻ ngoài tại các đô thị lớn đã đẩy quy mô thị trường này lên mức hàng tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng hai con số mỗi năm.

Tuy nhiên, sự phát triển nóng này lại tỷ lệ thuận với những rủi ro y tế. Theo BS.CK2 Đào Văn Sinh, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 25.000 đến 35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ. Đây là một con số gây sốc, phản ánh mặt tối của thị trường làm đẹp khi sự an toàn của khách hàng bị đặt sau lợi nhuận.

PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP Hồ Chí Minh - đưa ra thống kê chi tiết: Trong số khoảng 250.000 ca phẫu thuật thẩm mỹ mỗi năm, tỷ lệ biến chứng lên đến hơn 10%. Đáng báo động nhất là sự “phi y khoa hóa” thẩm mỹ, khi các cơ sở không phép, các spa chăm sóc da thông thường lại ngang nhiên thực hiện các thủ thuật xâm lấn phức tạp.

Danh mục các biến chứng được PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân liệt kê khiến nhiều người phải rùng mình: Nhiễm trùng, hoại tử, mù mắt do tiêm filler sai kỹ thuật, thuyên tắc phổi, và thậm chí là tử vong.

PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân chỉ rõ, biến chứng vùng mũi chiếm tỷ lệ cao nhất (42,6%), tiếp theo là vùng mặt và ngực. Những hội chứng như thuyên tắc mỡ sau hút mỡ khối lượng lớn có tỷ lệ tử vong lên đến 10-15%. Điển hình là trường hợp một phụ nữ 36 tuổi bị viêm phúc mạc toàn thể, hoại tử thành bụng sau khi hút mỡ tại cơ sở không đảm bảo, phải điều trị hơn 100 ngày tại Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng thập tử nhất sinh. Hay đau lòng hơn là trường hợp nữ bệnh nhân 64 tuổi tử vong sau khi thực hiện “combo” cắt mí, đặt túi ngực và hút mỡ cùng lúc – một sự lạm dụng kỹ thuật quá mức cho phép đối với sức khỏe người bệnh.

Đáng lo ngại, sự bùng nổ của mạng xã hội đã tạo điều kiện cho những "bác sĩ bất đắc dĩ" xuất hiện. PGS.TS.BS CK2 Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ TP Hồ Chí Min, cảnh báo về tình trạng người dân tự làm bác sĩ thông qua Google, TikTok. Nhiều đối tượng không hề có kiến thức y khoa nhưng vẫn livestream dạy tiêm filler, quảng cáo dịch vụ dán răng sứ, veneer tràn lan, dẫn đến những chỉ định sai lầm nghiêm trọng, gây hỏng hàm, viêm lợi và mất răng vĩnh viễn cho khách hàng.

Luật sư Vi Thị Phường (Đoàn luật sư TP Đồng Nai) phân tích, hiện nay người dân đang lạc vào một “ma trận” tên gọi: Từ spa, viện chăm sóc da đến viện thẩm mỹ quốc tế, thẩm mỹ công nghệ cao... Trong khi về luật pháp, Spa chỉ được phép làm các dịch vụ không xâm lấn như massage, gội đầu, thì nhiều nơi lại núp bóng để cắt mí, nâng mũi, tiêm truyền trắng. Các cơ sở này dùng những từ ngữ như “cam kết đẹp 100%”, “không đau” để bẫy khách hàng.

Nguy hiểm hơn, PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân chỉ rõ, hiện nay, nhiều chứng chỉ ghi chung chung là “khám chữa bệnh chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ” thay vì ghi rõ phạm vi được làm (gây tê hay gây mê) như trước đây. Điều này dẫn đến tình trạng bác sĩ ở phòng khám nhỏ vẫn nhận làm các ca đại phẫu như nâng ngực, hút mỡ - vốn chỉ được phép thực hiện tại các bệnh viện có hệ thống hồi sức cấp cứu hoàn chỉnh.

Mức phạt hành chính hiện nay bị coi là “muối bỏ bể” so với lợi nhuận khổng lồ từ thẩm mỹ. Nhiều cơ sở sau khi bị rút giấy phép lại nhanh chóng đổi tên, mở lại ngay tại địa điểm cũ để tiếp tục lừa dối khách hàng.

Giải pháp quyết liệt làm sạch thị trường thẩm mỹ

BS.CK2 Đào Văn Sinh khẳng định Bộ Y tế sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm làm sạch thị trường thẩm mỹ.

Trong đó, có giải pháp siết chặt hành lang pháp lý, rà soát, cập nhật quy định về cấp phép, ghi rõ phạm vi chuyên môn trong chứng chỉ hành nghề để chấm dứt tình trạng “vượt rào” kỹ thuật. Tăng cường hậu kiểm, đặc biệt là quản lý hoạt động quảng cáo trên mạng xã hội. Xử lý nghiêm các trường hợp mượn danh người nổi tiếng để quảng bá cho các cơ sở không phép. Đồng thời, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, kiên quyết nói không với các can thiệp không an toàn vì lợi nhuận.

Về phía người dân, cần tỉnh táo phân biệt giữa dịch vụ chăm sóc sắc đẹp thông thường và dịch vụ y tế. Làm đẹp là nhu cầu chính đáng, nhưng không thể đánh đổi bằng tính mạng tại những cơ sở thiếu uy tín.

PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân kiến nghị cần xử lý hình sự đối với các cá nhân không có chuyên môn y khoa nhưng vẫn thực hiện thủ thuật xâm lấn, thay vì chỉ phạt tiền. Việc rút giấy phép phải đi đôi với chế tài quản lý cơ sở vật chất để ngăn chặn việc “bình mới rượu cũ”.

Xây dựng một thị trường thẩm mỹ an toàn, minh bạch không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của các cơ quan thực thi pháp luật và ý thức của chính người dân. Khi cái đẹp không còn đi kèm với sự lo sợ, đó mới là sự phát triển bền vững của một xã hội văn minh.