"Chạy đua" với thời gian về loạt dự án BT trọng điểm

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh khẳng định, năm ngoái Sở Xây dựng đã áp dụng cách làm rất mới để rút ngắn thời gian triển khai dự án. Theo đó, Ban giám đốc Sở đã chỉ đạo từ trên xuống đối với những việc lớn, cấp bách, yêu cầu nhanh thay vì chờ cách làm tuần tự như quy trình ISO hoặc chờ bộ phận chuyên môn nghiên cứu, tham mưu trình lên trên.

Trong số các dự án BT trên, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ có quy mô đầu tư rất lớn, phức tạp về mặt kỹ thuật khi vừa là đường sắt cao tốc, lại vừa có những phạm vi thuộc lĩnh vực đường sắt đô thị. Thay vì trước đây phải mất rất nhiều tháng, thì nay do được tập trung điều hành thực hiện, lãnh đạo chủ chốt, có kinh nghiệm cùng làm với cán bộ, chuyên viên đã rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ xuống chỉ còn vài tuần.

Tại Lễ động thổ Dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh đã nhận định, với chiều dài tuyến chính khoảng 54km, tổng vốn đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng, tốc độ thiết kế 350km/h, đây là công trình hạ tầng giao thông có quy mô đặc biệt lớn, kỹ thuật phức tạp, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội, phát triển công nghiệp đường sắt, an toàn và lợi ích cộng đồng. Đây cũng là dự án đầu tiên của cả nước được triển khai, mở ra kỷ nguyên mới để phát triển đường sắt tốc độ cao khi thời gian tới trên cả nước tiếp tục triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và tuyến đường sắt tốc độ cao Cổ Loa - Móng Cái cùng có tốc độ thiết kế 350km/h tương tự như dự án này.

Kỷ lục trong việc chuẩn bị đầu tư là Dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ là chỉ được Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh thống nhất chủ trương đầu tư vào ngày 5/12/2025; được UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư vào ngày 5/12/2025. Nhưng nhà đầu tư đã chủ động phối hợp với các sở, ngành để chuẩn bị, trình cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư trong thời gian rất ngắn, chỉ trong khoảng 2 tháng. Với dự án quy mô lớn, phức tạp như vậy, đây là một kỷ lục về thời gian chuẩn bị đầu tư và là mô hình để triển khai các dự án trong thời gian tới. Đường sắt Bến Thành - Cần Giờ không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là minh chứng của tinh thần đổi mới sáng tạo, thể hiện năng lực thực thi của chính quyền thành phố khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa Nhà nước và khu vực tư nhân. Với tiến độ triển khai dự án là động thổ năm 2025, hoàn thành, đưa vào vận hành khai thác năm 2028, dự án tiếp tục lập kỷ lục về thời gian thi công, hoàn thành đưa vào khai thác.

Lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết, năm nay thành phố sẽ tiếp tục khởi công loạt dự án trong điểm như tuyến Metro Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm đi Long Thành để tạo hướng kết nối sân bay Tân Sơn Nhất với sân bay Long Thành. Hiện nay thành phố đã tham mưu để Trung ương ban hành cơ chế triển khai xây dựng đường sắt đô thị khá thuận lợi, gần như là đầu tư tư nhân. Dù dự án có giá trị tới hàng trăm nghìn tỷ đồng cũng sẽ không cần lập chủ trương đầu tư, không làm chủ đầu tư mà chỉ lập ngay dự án và phê duyệt tổng dự toán. Trong đó nếu như việc thẩm định dự án trọng điểm trước đây thuộc Bộ Xây dựng, Bộ GTVT cũ, thì nay được phân cấp cho Sở Xây dựng. Sắp tới đây, việc triển khai cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, xây dựng nâng cấp cảng một số khác trước đây thuộc Bộ Xây dựng cũng đã được phân cấp cho Sở Xây dựng làm cơ quan chuyên môn đối với những công trình rất lớn này. Để đảm đương những dự án rất lớn theo phân cấp, trước Tết Nguyên đán, Sở Xây dựng đã có cuộc gặp với 20 chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu về đầu tư xây dựng trong và ngoài nước để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm.  

Về tính cấp thiết và lý do chọn hình thức đầu tư tư nhân đối với Dự án xây dựng cầu Cần Giờ, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã cho rằng, việc di chuyển từ trung tâm thành phố đến 4 xã đảo Cần Giờ trước nay vẫn phụ thuộc vào phà Bình Khánh. Trong khi đó cầu Cần Giờ kết nối với cao tốc Bến Lức - Long Thành, một dự án quan trọng Quốc gia thông qua nút giao thông với đường Rừng Sác cũng sẽ tạo ra hướng kết nối liên vùng. Các xã đảo Cần Giờ còn có Dự án khu đô thị lấn biển với quy mô 2.870ha, dân số khoảng 228.506 người, khách du lịch dự kiến đạt 8,89 triệu lượt khách/năm. Tại đây còn có Dự án Cảng trung chuyển quốc tế với khả năng khai thác tàu lên tới 24.000 TEU, tàu trung chuyển 65.000 tấn và sà lan có tải trọng 8.000 tấn với giai đoạn 1 sẽ được hoàn thành trước năm 2030. Ngoài ra, tuyến đường ven biển nối TP Hồ Chí Minh với tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và Đồng Tháp cũng sẽ được hoàn thành vào năm 2030. TP Hồ Chí Minh cũng đang nghiên cứu xây dựng cầu kết nối Vũng Tàu với Cần Giờ để mở rộng không gian, tạo động lực để phát triển du lịch chất lượng cao và logistics… vì vậy việc đầu tư xây dựng cầu Cần Giờ là rất cần thiết.

Đối với việc xây dựng cầu Phú Mỹ 2, ông Nguyễn Công Vinh cũng nêu rõ, kết nối giao thông giữa TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn. Các tuyến giao thông chính trên quốc lộ đều đã quá tải về hạ tầng và có những điểm nghẽn cố hữu. QL51 ghi nhận lượng xe cao và đã vượt tải từ cách đây 5 năm, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây dù là tuyến huyết mạch nhưng thường xuyên ùn tắc. Riêng đoạn cao tốc từ TP Hồ Chí Minh - Long Thành đã vượt quá năng lực thông xe tới 25% và không đảm bảo yêu cầu đi lại khi sân bay quốc tế Long Thành đi vào khai thác. Vì vậy, cầu Phú Mỹ 2 với hướng tuyến bắt đầu từ đường Nguyễn Hữu Thọ, xã Nhà Bè, cầu Phú Mỹ 2 sẽ vượt sông Đồng Nai để kết nối với đường Liên Cảng của địa phương này, sau đó nối vào đường 25C đi sân bay quốc tế Long Thành là trục giao thông quan trọng. Tới đây, khi kết nối với các tuyến đường trên cao số 2 và 3 của TP Hồ Chí Minh, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và sân bay quốc tế Long Thành sẽ được kết nối…

Các công trình trên đều cần thiết phải được xây dựng ngay, trong khi vốn đầu tư công có hạn và thực tế nhiều công trình trọng điểm được đầu tư bằng vốn ngân sách đều triển khai khá ì ạch, nên việc chọn hình thức công tư để triển khai dự án để huy động nguồn lực xã hội là giải pháp tối ưu với TP Hồ Chí Minh hiện nay. Đồng thời với chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh trong việc chuẩn bị đầu tư dự án cho cấp sở đã góp phần rút ngắn phần lớn thời gian chuẩn bị đầu tư dự án. Điều này hứa hẹn rằng các công trình trọng điểm của thành phố sẽ sớm hoàn thành, tạo cú hích cho tăng trưởng kinh tế - xã hội những năm sắp tới.