Bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân mua bán người “không để ai bị bỏ lại phía sau”

"Trong giây phút được trở về quê hương, sau những tháng, ngày bị lừa bán sang Trung Quốc dưới vỏ bọc môi giới hôn nhân, tôi không thể kìm được xúc động và lòng biết ơn sâu sắc với cán bộ Cục Cảnh sát hình sự. Chính sự kiên trì, dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của các anh đã đưa tôi thoát khỏi hoàn cảnh tăm tối, giúp tôi có cơ hội làm lại cuộc đời.

Tôi hiểu rằng, phía sau hành trình giải cứu ấy, là biết bao khó khăn, hiểm nguy và cả sự hy sinh thầm lặng. Không chỉ giúp tôi trở về an toàn, các anh còn giải cứu nhiều trường hợp khác... Các đồng chí cán bộ còn động viên, hỗ trợ để tôi dần ổn định tinh thần, hòa nhập lại với gia đình và cộng đồng.

Đặc biệt, tôi được các đồng chí Cục Cảnh sát hình sự phối hợp với chính quyền địa phương đã giúp đỡ các điều kiện về vật chất, tạo công ăn việc làm để tôi ổn định cuộc sống. Tôi xin cảm ơn chân thành các cán bộ Cục Cảnh sát hình sự - những người cán bộ Công an đã mang lại cho tôi ánh sáng và hy vọng trong cuộc sống" - những tâm sự xúc động đó được chị N.T.C.T (SN 2002), trú tại TP Cần Thơ viết trong thư cảm ơn gửi Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an.

Đây là một trong nhiều lá thư cảm ơn của các nạn nhân sau khi được giải cứu gửi tới Cục Cảnh sát hình sự. Thời gian qua, thực hiện Quy chế phối hợp giữa Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Y tế), Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao trong công tác tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, trong đó Cục Cảnh sát hình sự đã phối hợp chặt chẽ với Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) xây dựng và triển khai quy trình tiếp nhận, hỗ trợ và chuyển tuyến nạn nhân ngày càng bài bản, chuyên nghiệp.

"Trong công tác phòng, chống tội phạm mua bán người, việc giải cứu nạn nhân chỉ là bước đầu. Hành trình dài phía sau – hỗ trợ, bảo vệ và tái hòa nhập – mới là thước đo đầy đủ của hiệu quả công tác"- Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự nhấn mạnh.

Theo thống kê của Bộ Công an, giai đoạn 2021 - 2025, lực lượng chức năng đã giải cứu, tiếp nhận gần 1.200 nạn nhân. Riêng Quý I năm 2026 đã giải cứu 30 nạn nhân, trong đó hơn 70% là phụ nữ và trẻ em, nhóm dễ bị tổn thương, cần được bảo vệ đặc biệt.

Đơn cử, lực lượng Cảnh sát hình sự đã phối hợp với lực lượng chức năng Trung Quốc triệt phá một đường dây mua bán trẻ em sang nước ngoài, giải cứu 10 nạn nhân. Ngay sau đó, các em được chuyển tuyến về Trung tâm bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tỉnh Quảng Ninh để chăm sóc và ổn định tâm lý. Ở đó, các em có tên gọi là: “Cộng, Hòa, Xã, Hội, Chủ, Nghĩa, Việt, Nam, Hùng, Mạnh”. Sau đó, Đoàn công tác của Cục Cảnh sát hình sự và Cục Bảo trợ xã hội phối hợp với chính quyền địa phương thăm hỏi, động viên cháu Cộng và gia đình.

Một vụ việc khác tại Lào Cai liên quan đến mua bán người qua biên giới cũng cho thấy hiệu quả của cơ chế phối hợp. Sau khi được giải cứu, các nạn nhân được đưa vào Nhà Nhân ái, được chăm sóc, học tập và từng bước tái hòa nhập. Tổng kết mô hình hoạt động của mô hình Nhà nhân ái tỉnh Lào Cai từ năm 2010 đến nay đã hỗ trợ cho 301 nạn nhân bị mua bán.

"Mỗi trường hợp nạn nhân là một hoàn cảnh đặc biệt. Nếu không có sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng, rất khó để đảm bảo các em được bảo vệ toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần” – Thượng tá Ngô Xuân Ý, Phó Trưởng phòng Phòng Phòng ngừa, điều tra tội phạm mua bán người, Cục Cảnh sát hình sự chia sẻ.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự Phan Mạnh Trường, quan điểm xuyên suốt của Cục Cảnh sát hình sự không chỉ đấu tranh làm rõ hành vi phạm tội, mà còn phải bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân. Mỗi nạn nhân được giải cứu phải được hỗ trợ toàn diện, không để họ rơi vào tình trạng bị tổn thương lần thứ hai.

Một trong những điểm nổi bật là việc hình thành quy trình phối hợp khép kín giữa hai lực lượng, từ khâu tiếp nhận, xác minh thông tin, xác định đến chuyển tuyến và hỗ trợ nạn nhân. Ngay sau khi giải cứu, lực lượng Công an tiến hành xác minh, phân loại, đồng thời phối hợp với ngành Y tế chuyển tuyến nạn nhân vào các cơ sở trợ giúp xã hội hoặc về nơi cư trú dựa trên nhu cầu và điều kiện thực tế của từng nạn nhân. Tại các cơ sở trợ giúp xã hội, nạn nhân được hỗ trợ nhu cầu thiết yếu, chăm sóc y tế, tư vấn tâm lý và hỗ trợ pháp lý.

Cục Cảnh sát hình sự cho biết, hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 71 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung, cập nhật chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sang tạo, chuyển đổi số quốc gia, Bộ Công an chỉ đạo Cục Cảnh sát hình sự chủ trì, phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu, xây dựng và đưa vào triển khai phần mềm cơ sở dữ liệu nạn ngân bị mua bán.

Đây sẽ là bước đột phá trong việc tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân, thể hiện chủ trương đúng đắn, mang tính nhân văn của Đảng và Nhà nước đối với những người là nạn nhân bị mua bán. Nạn nhân là nhóm người yếu thế, bị ảnh hưởng nhiều về thể chất, tâm lý trong quá trình bị mua bán, cần phải được hỗ trợ toàn diện và dài hạn để hòa nhập cộng đồng bền vững. Công tác hỗ trợ nạn nhân từ khi tiếp nhận, hỗ trợ nhu cầu thiết yếu đến hỗ trợ y tế, tâm lý, pháp lý và các điều kiện cần thiết khác cho đến khi hòa nhập cộng đều được ghi nhận trên hệ thống để đảm bảo việc hỗ trợ nạn nhân kịp thời, đúng quy định, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành; dữ liệu được cập nhật liên tục và có thể khai thác, sử dụng cho các bước tiếp theo.

Bà Khuất Thị Huyền, Trưởng phòng Hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế cho biết: “Việc phối hợp chặt chẽ với lực lượng Cảnh sát hình sự giúp chúng tôi tiếp nhận nạn nhân kịp thời, đúng đối tượng, từ đó triển khai các biện pháp hỗ trợ hiệu quả. Trong quá trình này, yếu tố nhân văn luôn được đặt lên hàng đầu”.

Cục Cảnh sát hình sự nhấn mạnh, thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người và Nghị định số 162/2025/NĐ-CP ngày 29/6/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống mua bán người, trong toàn bộ quy trình, nguyên tắc “lấy nạn nhân làm trung tâm” được quán triệt sâu sắc.

Không chỉ hỗ trợ nhu cầu thiết yếu (ăn, mặc, ở), các nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân còn được hỗ trợ phiên dịch, hỗ trợ y tế, đặc biệt là hỗ trợ tâm lý, giúp nạn nhân vượt qua sang chấn. Theo thống kê, khoảng 90% nạn nhân sau khi được hỗ trợ đã dần ổn định, có thể tái hòa nhập cộng đồng. Sau khi trở về địa phương, nạn nhân được hỗ trợ pháp luật (làm thủ tục nhập khẩu, cấp căn cước, giấy khai sinh), trợ giúp pháp lý, hỗ trợ học văn hóa, học nghề và trợ cấp khó khăn ban đầu. …

Theo bà Nguyễn Thùy Dương, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), hỗ trợ nạn nhân không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm nhân văn. Khi nạn nhân được bảo vệ và phục hồi tốt, họ sẽ có thêm niềm tin vào pháp luật và cuộc sống.

Về công tác phối hợp liên ngành trong thời gian tới, Cục Cảnh sát hình sự nêu rõ, mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phối hợp vẫn còn những khó khăn nhất định như thiếu cơ sở hỗ trợ chuyên biệt, nguồn lực còn hạn chế, một số nạn nhân chưa hợp tác đầy đủ.

Để khắc phục, các lực lượng đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Y tế, hướng tới xây dựng hệ thống hỗ trợ nạn nhân đồng bộ, hiện đại, trước mắt, nghiên cứu tổng kết và sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp số 2548; xây dựng Thông tư hướng dẫn hỗ trợ tâm lý và quy trình, tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bị mua bán…phù hợp với Luật Phòng, chống mua bán người và thực tiễn đòi hỏi.

“Trong thời gian tới, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu chung về nạn nhân mua bán người, đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ” – Thượng tá Ngô Xuân Ý cho biết thêm.

Có thể nói, công tác phối hợp chặt chẽ giữa Cục Cảnh sát hình sự và Cục Bảo trợ xã hội đã góp phần xây dựng một cơ chế hỗ trợ nạn nhân toàn diện, nhân văn và hiệu quả. Với quyết tâm cao và các giải pháp đồng bộ, mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau” trong phòng, chống mua bán người đang từng bước trở thành hiện thực.