Bộ Xây dựng trình giải pháp khắc phục “biến động” nhiên liệu sau 15 ngày xung đột Trung Đông

Theo báo cáo từ Bộ Xây dựng, trước diễn biến căng thẳng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trên thế giới có nhiều biến động, ảnh hưởng đến chi phí vận tải và hoạt động sản xuất, kinh doanh. 

Bức tranh toàn cảnh về giá nhiên liệu và tác động của giá cước

Với lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu bay đang chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Bên cạnh đó, việc không phận bị đóng hoặc hạn chế (như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE, Israel) dẫn đến việc phải điều chỉnh lộ trình bay; phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm… dẫn đến chi phí khai thác tăng.

Tại Việt Nam, Tổng công ty hàng không Việt Nam tăng thêm khoảng 50-60%; Sun Phu Quoc Airways tăng thêm 30% và VietJet Air tăng thêm 2 nghìn tỷ đồng mỗi tháng. Hiện tại giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng, dự báo sẽ tiếp tục giữ ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang, nguồn cung vẫn hạn chế. Theo Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế IATA, giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50-60% và nếu giá Jet A-1 tăng đến mức 200USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng hàng không sẽ tăng trên khoảng 70%.

Trong lĩnh vực Hàng hải và Đường thủy, chi phí nhiên liệu cũng chiếm khoảng 30-40% chi phí vận hành, giá nhiên liệu tăng 20% thì giá vận tải Hàng hải sẽ tăng khoảng 15%, Đường thủy nội địa tăng khoảng 18 %. Đối với vận tải biển quốc tế, các tuyến đi qua khu vực Trung Đông phải tăng hành trình, thời gian thêm khoảng 14 – 20 ngày (do phải đi vòng tránh xa vùng chiến sự) và tăng phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2000 - 4000 USD/Container. Theo ghi nhận nhanh, giá dịch vụ vận tải quốc tế tăng tại một số tuyến như: tuyến Hồ Chí Minh đi UAE, Mỹ và EU  đã tăng khoảng 2-3 lần.

Với lĩnh vực đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Việc giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển, ảnh hưởng đến chi phí logistics và giá thành hàng hóa. Nhóm tăng giá mạnh (trên 30%) gồm 7 tỉnh/thành phố: Ninh Bình (tăng đến 50%), Quảng Ninh (đến 33,3%), Vĩnh Long (đến 33,3%), Tuyên Quang (đến 33%), Lào Cai (đến 33%), Thừa Thiên Huế (đến 31%), Cà Mau (đến 30%). Các tỉnh miền núi (Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai): Ghi nhận mức tăng giá cước cao nhất (có tuyến tăng đến 50%) do cung đường khó khăn và tiêu hao nhiên liệu lớn.

Nhóm tăng giá trung bình (từ 10% - 30%) gồm 11 tỉnh/thành phố: TP. Hồ Chí Minh (phổ biến 10-20%), Hải Phòng (15-30%), Cần Thơ (16,66%), Điện Biên (20-30%), Cao Bằng (14,29%), Thanh Hóa (10-20%), Hà Tĩnh (13-25%), Sơn La (10-20%), Lai Châu (12-20%), Thái Nguyên (7-25%), Đồng Nai (5-27%). Thành phố Hải Phòng và Quảng Ninh ghi nhận giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10-24%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, xe taxi chạy bằng điện chiếm 83% thị phần taxi; loại phương tiện này đang đi ngược xu hướng khi thực hiện giảm 10% giá cước để hỗ trợ người dân.

Đề xuất đa dạng hoá nguồn cung nguyên liệu dầu thô

Để đảm bảo cung-cầu và bình ổn giá xăng dầu, giá cước vận tải hàng hoá và hành khách, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ: Tiếp tục chỉ đạo thực hiện “các giải pháp cấp bách ứng phó trong xung đột tại Trung Đông đang diễn ra”, trong đó chú trọng giải pháp đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu dầu thô cho các nhà máy lọc dầu duy trì hoạt động nhằm đảm bảo nguồn cung xăng, dầu trong nước; tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực (như Thái Lan, Trung Quốc) để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện được các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký cũng như việc mua hàng trong tương lai.

Với Bộ Công thương, Bộ Xây dựng đề nghị tiếp tục chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí có phương án mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào để duy trì hoạt động và bảo đảm nguồn cung xăng, dầu trong nước; Chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu có phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp chủ đạo vận tải, xây dựng trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu thiếu hụt không đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nước.

Đề nghị Bộ Nông nghiệp và môi trường, UBND cấp tỉnh có giải pháp rút ngắn thời gian thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong việc tăng công suất, mở mỏ mới khai thác than nhằm gia tăng nguồn cung than trong nước.

Bộ Xây dựng cũng  đề nghị Ngân hàng nhà nước Việt Nam có chính sách hỗ trợ tài chính, tăng giới hạn tín dụng, tăng mức bảo lãnh L/C để hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhập khẩu xăng, dầu, nguyên liệu dầu thô nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong nước.

Đề nghị Bộ Tài chính: Nghiên cứu kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng, dầu trong một khoảng thời gian phù hợp để ứng phó với tình hình diễn biến giá xăng, dầu thế giới; tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí liên quan đến các doanh nghiệp vận tải như: giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy nội địa; xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp

Cùng với đó, Bộ Xây dựng khẳng định sẽ tăng cường theo dõi diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải, kịp thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân; tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá cước vận tải của các doanh nghiệp vận tải, bảo đảm việc điều chỉnh giá cước phù hợp với biến động chi phí đầu vào, công khai, minh bạch và tuân thủ quy định của pháp luật; khuyến khích các doanh nghiệp vận tải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và từng bước chuyển đổi sang sử dụng phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường...