Đại sứ Ito Naoki: Nhật Bản sẽ cùng Việt Nam viết tiếp câu chuyện hòa bình

Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ thăm chính thức Việt Nam từ 1-3/5. Trước thềm chuyến thăm, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đã chia sẻ về ý nghĩa, trọng tâm hợp tác cũng như những kỳ vọng đối với việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động.

Theo Đại sứ Ito Naoki, đây là chuyến thăm Việt Nam thứ hai của bà Takaichi Sanae. Trước đó, bà từng tới Việt Nam vào tháng 1/2020 với tư cách Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản. Chuyến thăm thể hiện sự coi trọng đặc biệt của Thủ tướng cũng như Chính phủ Nhật Bản với quan hệ hai nước trong bối cảnh Việt Nam vừa kiện toàn bộ máy lãnh đạo mới, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trên diễn đàn quốc tế.  

Bốn trọng tâm hợp tác giữa Việt Nam – Nhật Bản

“Mục tiêu của chuyến thăm là nhằm xây dựng, củng cố quan hệ tin cậy giữa lãnh đạo hai nước, đánh giá lại quá trình triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nhật Bản trong thời gian qua và đưa ra những nội dung hợp tác trọng yếu trong thời gian tới, như kinh tế, năng lượng, đặc biệt là an ninh kinh tế, hay khoáng sản chiến lược, giao lưu nhân dân. Như vậy, chuyến thăm sẽ bao quát nhiều nội dung hợp tác sâu rộng, phản ánh mức độ gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nước”, Đại sứ Ito Naoki nêu rõ.

Từ thực tế đó, Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh tới bốn trọng tâm hợp tác giữa Việt Nam – Nhật Bản.

Một là, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trọng tâm này bao gồm các lĩnh vực then chốt như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, bán dẫn và nghiên cứu khoa học. Đây là trụ cột hợp tác được hai bên xác định từ năm ngoái và đã đạt được những kết quả bước đầu.

Trong thời gian tới, hai nước kỳ vọng sẽ tiếp tục triển khai các dự án ứng dụng công nghệ trong phòng chống thiên tai, biến đổi khí hậu. Được biết, Nhật Bản đã thông qua gói hỗ trợ 330 triệu USD nhằm giúp Việt Nam thúc đẩy phát triển xã hội phát thải thấp và tăng cường năng lực ứng phó thiên tai. Về lĩnh vực bán dẫn, Nhật Bản triển khai chương trình tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ trong lĩnh vực này và mở rộng hợp tác nghiên cứu giữa các trường đại học hai nước, trong đó đợt đầu đã có 63 sinh viên Việt Nam được lựa chọn.

Hai là, tăng cường hợp tác về an ninh năng lượng và phát triển hạ tầng chiến lược. Trong bối cảnh biến động toàn cầu, đặc biệt là giá năng lượng tăng cao, Nhật Bản thúc đẩy các sáng kiến như AZEC+ (Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á) và “Power Asia” nhằm củng cố an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng tại Đông Nam Á. Nhật Bản dự kiến dành nguồn ngân sách khoảng 10 tỷ USD để hỗ trợ các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, ứng phó với biến động thị trường năng lượng. Nhật Bản cũng mong muốn hỗ trợ Việt Nam phát triển các dự án hạ tầng chiến lược như đường sắt đô thị, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững và dài hạn như tuyến đường sắt đô thị số 2 Hà Nội, tuyến đường sắt đô thị số 1 TP HCM (đang được quy hoạch kéo dài đến Bình Dương).

Ba là, đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực ngoại giao, an ninh và quốc phòng. Hai bên kỳ vọng tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương như ASEAN và Liên hợp quốc, đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định khu vực. Nhật Bản ủng hộ định hướng tự chủ chiến lược và hội nhập quốc tế của Việt Nam, cũng như mong muốn mở rộng hợp tác trong các khuôn khổ như Hỗ trợ an ninh chính thức (OSA) hay Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), và từng bước cụ thể hóa việc chuyển giao thiết bị phòng vệ phù hợp với nhu cầu thực tế của Việt Nam.

Bốn là, thúc đẩy hợp tác giao lưu nhân dân và giáo dục. Đây được coi là nền tảng quan trọng trong quan hệ hai nước. Được biết, từ tháng 1-3/2026, số lượng khách du lịch Việt Nam sang Nhật Bản đạt khoảng 200.000 lượt, tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái. Hai bên đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 2 triệu lượt khách trao đổi du lịch.

Bên cạnh đó, hiện có khoảng 680.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản. Nhật Bản cũng đang cải cách cơ chế tiếp nhận lao động và du học sinh nước ngoài, trong đó có Việt Nam. Dự kiến, từ tháng 4/2027, họ có thể thi lấy chứng chỉ để làm việc lâu dài hơn tại nước này. Ngoài ra, hợp tác giáo dục và giao lưu học thuật tiếp tục được thúc đẩy thông qua các diễn đàn đại học, chương trình nghiên cứu chung và các hoạt động văn hóa – nghệ thuật.

Thông điệp vàng của Thủ tướng Takaichi Sanae

Theo Đại sứ Ito Naoki, trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam diễn ra đúng vào “Tuần lễ Vàng” của Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi Sanae dự kiến sẽ có bài phát biểu chính sách quan trọng tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây được xem là điểm nhấn mang tính biểu tượng, gửi đi thông điệp vàng về định hướng quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

Nội dung phát biểu tập trung vào tầm nhìn “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP) – một sáng kiến chiến lược do cố Thủ tướng Abe Shinzo khởi xướng cách đây khoảng một thập niên. Tầm nhìn này xuất phát từ nhận thức rằng khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ trở thành trung tâm phát triển của thế giới, do đó cần một không gian mở, minh bạch và dựa trên luật lệ để bảo đảm ổn định và thịnh vượng chung.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới đã có nhiều biến động sâu sắc – từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt đến những thay đổi địa chính trị phức tạp – Nhật Bản cho rằng cần tiếp tục nâng cấp và điều chỉnh tầm nhìn FOIP để phù hợp với yêu cầu của thời đại. Trong đó, vấn đề an ninh kinh tế, đặc biệt là xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và khả năng ứng phó trước các cú sốc toàn cầu, được đặt ở vị trí trung tâm.

Việt Nam được xác định là đối tác đặc biệt quan trọng trong quá trình hiện thực hóa và nâng tầm tầm nhìn này. Thông qua việc tăng cường hợp tác với Việt Nam cũng như các nước ASEAN, Nhật Bản mong muốn thúc đẩy kết nối khu vực, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Bài phát biểu tại Hà Nội của Thủ tướng Takaichi Sanae, theo Đại sứ Ito Naoko, mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương. Việc lựa chọn Việt Nam - một nền kinh tế năng động, đang đẩy mạnh cải cách và Đại học Quốc gia Hà Nội – một trung tâm đào tạo, đổi mới sáng tạo hàng đầu, được xem là thông điệp rõ ràng về vai trò trung tâm của ASEAN, cũng như vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực.

Đại sứ Ito Naoki cũng khẳng định, trong bối cảnh chuyến thăm diễn ra ngay sau dịp kỷ niệm 30/4 – dấu mốc hơn nửa thế kỷ thống nhất đất nước của Việt Nam, phía Nhật Bản bày tỏ sự trân trọng sâu sắc đối với những thành tựu phát triển và nỗ lực tăng trưởng bền bỉ của đất nước hình chữ S trên hành trình hướng tới hòa bình và thịnh vượng.

Đại sứ Ito Naoki bày tỏ, ông đặc biệt xúc động khi được chứng kiến không khí kỷ niệm 30/4 đầy tự hào năm ngoái, nơi tinh thần yêu nước lan tỏa mạnh mẽ, nhất là trong thế hệ trẻ. Trên nền tảng những giá trị đó, Đại sứ kỳ vọng chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae sẽ tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước, đồng thời cùng Việt Nam viết tiếp câu chuyện hòa bình – một câu chuyện được bồi đắp bằng niềm tin, hợp tác và khát vọng phát triển chung trong tương lai.