TP Hồ Chí Minh làm gì để hoàn thành 181 nghìn căn nhà ở xã hội trong vòng 5 năm?

Với hơn 181 nghìn căn NOXH cần tiếp tục được xây dựng trong 5 năm, Nghị quyết của Chính phủ giao cho TP Hồ Chí Minh phải hoàn thành 28,5 nghìn căn ngay trong năm nay; năm 2027 phải hoàn thành 38,1 nghìn căn và trong các năm từ 2028 - 2030 mỗi năm thành phố sẽ phải hoàn thành 38,2 nghìn căn. Nhằm đảm bảo hoàn thành số lượng NOXH rất lớn trên, hiện TP Hồ Chí Minh đã rà soát, xác định 66 dự án hoặc khu đất để thực hiện dự án NOXH độc lập với quy mô hơn 255 ha; xác định 87 khu đất dành xây dựng NOXH trong các dự án nhà ở thương mại với quy mô 261 ha. Đặc biệt, thành phố sẽ dành 18 khu đất để thực hiện dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang với quy mô gần 29ha và 3 khu đất để xây dựng nhà lưu trú công nhân với diện tích hơn 6 ha.   

Báo cáo về tình hình triển khai xây dựng NOXH trên địa bàn với Bộ Xây dựng vào ngày 19/3, ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng đã thông tin, để hoàn thành số lượng NOXH rất lớn còn lại, TP Hồ Chí Minh dự kiến phân bổ chỉ tiêu hoàn thành cho từng nhóm đối tượng NOXH và đặc thù tính chất của dự án trong giai đoạn 2026-2030.

Cụ thể, dự án NOXH sử dụng quỹ đất 20% diện tích tại các dự án nhà ở thương mại sẽ xây dựng 60 nghìn căn; dự án NOXH độc lập xây dựng 30 nghìn căn; dự án được lựa chọn chủ đầu tư theo cơ chế đặc thù phát triển NOXH sẽ hoàn thành 20 nghìn căn; Quỹ phát triển nhà ở thành phố hoàn thành 20 nghìn căn; Bộ Công an xây dựng 15 nghìn căn; Bộ Quốc phòng và Quỹ phát triển nhà ở Quốc gia mỗi cơ quan xây dựng 10 nghìn căn. Ngoài ra, để hoàn thành số lượng căn hộ NOXH còn phải xây dựng rất lớn, trong giai đoạn này thành phố sẽ xây dựng 10 nghìn căn nhà lưu trú công nhân; phân bổ cho Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam phát triển 1 nghìn căn và đầu tư công để xây dựng 10 nghìn căn NOXH.

Ngoài 11 dự án NOXH với số lượng 9,7 nghìn căn đang được thi công xây dựng, hiện trên địa bàn TP Hồ Chí Minh cũng đã có 76 dự án đã được giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô 62 nghìn căn. Đồng thời có 4 dự án với quy mô gần 3,5 nghìn căn đã được công bố công khai để làm NOXH, trong số này có 3 dự án do Bộ Công an triển khai. Để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, ngày 14/3 vừa qua UBND thành phố đã ban hành trình tự, thủ tục thực hiện dự án đầu tư xây dựng NOXH, trong đó cắt giảm mạnh thời gian thực hiện thủ tục hành chính. UBND thành phố cũng đã chủ trì nhiều cuộc họp chuyên đề về NOXH để giải quyết khó khăn cho 49 dự án.

Tuy nhiên, theo đại diện Sở Xây dựng, khó khăn hiện nay là quỹ đất sạch để có thể triển khai ngay dự án còn hạn chế; chủ đầu tư còn chậm trong giải tỏa, thực hiện thủ tục pháp lý và đầu tư xây dựng. Càng khó khăn hơn khi trong chỉ tiêu được giao phát triển gần 200 nghìn căn hộ NOXH, các khu vực có quỹ đất lớn là Bình Dương chỉ xây dựng 86,9 nghìn căn, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu phát triển 12,5 nghìn căn, riêng khu vực TP Hồ Chí Minh phải hoàn thành xây dựng 100 nghìn căn. Do đó trước khi sáp nhập, các địa phương dù có sẵn quỹ đất cũng chỉ dự kiến dành diện tích đất để phát triển đủ số lượng NOXH trên.  

Thành phố dự kiến như vậy, nhưng phản hồi về việc các dự án nhà ở thương mại phải dành 20% quỹ đất để xây dựng NOXH với một loạt các sở, ngành gần đây, TS Đỗ Thị Loan, nguyên Phó Chủ tịch thường trực - Tổng thư ký Hiệp hội BĐS TP Hồ Chí Minh nêu rõ: Luật Đất đai năm 2024 đã không còn quy định bắt buộc dự án nhà ở thương mại nào cũng phải dành 20% diện tích tại chỗ để làm NOXH. Thay vào đó, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc bố trí quỹ đất làm NOXH ngay từ khi lập quy hoạch đô thị. Trước đây, Luật Nhà ở 2014 quy định về việc chủ đầu tư phải dành 20% diện tích quỹ đất ở tại dự án nhà ở thương mại để làm NOXH, nhưng cũng quy định chủ đầu tư có thể thực hiện nghĩa vụ làm NOXH bằng cách nộp tiền.

Đây chính là lý do vì sao những năm qua số lượng dự án nhà ở thương mại tại thành phố được hoàn thành rất nhiều, nhưng lượng căn hộ NOXH được xây dựng lại rất ít. Các chủ đầu tư đồng loạt nộp tiền để thực hiện trách nhiệm làm NOXH khiến Quỹ phát triển nhà ở thành phố “ôm” số tiền rất lớn từ khoản này. Vì vậy, hiện Quỹ phát triển nhà được dự kiến giao phát triển tới 20 nghìn căn nhà trong vòng 5 năm. Mặt khác, với quy định của Luật Đất đai đã không còn bắt buộc phải “cắt” 20% đất dự án nhà ở thương mại để làm NOXH tại chỗ như trên, liệu mục tiêu phát triển 60 nghìn căn NOXH tại các dự án nhà ở thương mại từ nay đến năm 2030 có đạt được hay không cũng là vấn đề thành phố cần làm rõ với từng chủ dự án.