Lãi suất tăng: Người gửi mừng, người vay lo lắng

Lãi suất huy động lên đến 10%

Lãi suất huy động bắt đầu tăng từ cuối năm ngoái, song làn sóng tăng mạnh mẽ đang diễn ra dồn dập vào những ngày cuối tháng 3, khi lãi suất huy động trên thị trường chạm ngưỡng 10% với những khoản tiền gửi đặc biệt.

Cụ thể, Techcombank mới đây đã triển khai chương trình cho khách hàng có khoản tiền gửi mới trong tháng 3/2026, cộng đến 1%/năm lãi suất Tiền gửi Phát Lộc Online cho những khoản tiền gửi kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng. Theo đó, khách hàng có thể nhận lãi suất lên đến 8,4%/năm.

VPBank gần đây cũng đã nâng lãi suất Chứng chỉ tiền gửi Super Thịnh Vượng lên tối đa 8,5%/năm, áp dụng cho khoản tiền từ 100 triệu, thời gian nắm giữ 184 ngày – 389 ngày (6 tháng – 13 tháng).

Trong chương trình ưu đãi mới nhất cho khách hàng cá nhân, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) huy động lãi suất cao nhất lên tới 8,8%/năm. Khách hàng gửi tiết kiệm được hưởng mức lãi suất 8,2%/năm cho kỳ hạn 15 tháng, 8,6%/năm cho kỳ hạn 24 tháng và 8,8%/năm cho kỳ hạn 36 tháng, áp dụng hình thức nhận lãi cuối kỳ.

Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) đang áp dụng lãi suất đặc biệt tới 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng khi gửi tiền tại quầy, với điều kiện duy trì số dư tối thiểu 2.000 tỉ đồng.

Tại Ngân hàng số Vikki Bank (thuộc hệ sinh thái HDBank), lãi suất dành cho khoản tiền gửi từ 500 triệu đồng đã chạm mức 9%/năm, đặc biệt kỳ hạn 12-13 tháng lên tới 9,2%/năm. Hai cái tên khác là GPBank và Ngân hàng số Cake by VPBank cũng đang dẫn đầu thị trường với mức lãi suất 9%/năm cho các kỳ hạn từ 6-12 tháng nhờ các chương trình cộng thêm biên độ từ 1,1% đến hơn 3%.

Thực tế, thị trường huy động tiền gửi dân cư trong tháng 3/2026 đang ở giai đoạn sôi động nhất trong vòng hai năm qua. Chỉ trong chưa đầy một tháng, đã có tới 18 ngân hàng thông báo tăng lãi suất huy động, bao gồm cả những "ông lớn" trong nhóm Big4 như Vietcombank, Agribank, VietinBank và BIDV. Đáng chú ý, nhiều đơn vị như VPBank, MB, VietinBank, Sacombank và Agribank đã có tới hai lần điều chỉnh tăng chỉ trong thời gian ngắn.

Cách nào “hóa giải” áp lực vốn vay cho doanh nghiệp?

Lãi suất tăng, người gửi tiền mừng khấp khởi. Bà Hoàng Xuân (Nghệ An) phấn khởi cho biết, bà và con gái sống nhờ vào thửa ruộng 400m2 cùng tiền bán đất gửi ngân hàng “ăn dần”. Để duy trì cuộc sống, bà vừa bán tiếp 160m2 đất vườn, được hơn 2 tỷ đồng. “Ngay khi tôi vừa bán được đất, đã có nhân viên ngân hàng gọi mời gửi tiền, với lãi suất 8,6%. Tôi quá bất ngờ vì từ trước tới giờ, tôi gửi 1 ngân hàng chỉ được hơn 5%, giờ lãi suất tăng vọt, mỗi tháng tôi lại có thêm mấy triệu để chi tiêu”, bà Xuân nói.

Trong khi đó, có khoản tiền nhàn rỗi 5 tỷ đồng, anh Xuân Vinh (Hà Nội) đang dự kiến tìm mua bất động sản khi lãi suất cho vay nhóm này lên tới 15%, nhưng anh đã quyết định chuyển hướng. “Mua bất động sản thì hên xui, trong khi gửi tiết kiệm vừa an toàn, lại chắc chắn, nên tôi quyết định gửi 5 tỷ, lãi suất 8,8% kỳ hạn 36 tháng. Như vậy, sau 3 năm, từ 5 tỷ, tôi sẽ có 6,2 tỷ - mức lợi nhuận tương đối tốt, mà không phải lo lắng gì”, anh Vinh hồ hởi cho biết.

Ở chiều ngược lại, nhiều người đi vay vốn, nhất là doanh nghiệp, đang sốt ruột khi lãi vay có nguy cơ tiếp tục tăng. Nhiều doanh nghiệp phản ánh, hiện các khoản vay của doanh nghiệp vẫn có sự phân hóa. Một số hợp đồng cũ có mức lãi suất ưu đãi khoảng 6%/năm đã được điều chỉnh tăng lên khoảng 7-8%/năm. Đối với các khoản vay dài hạn theo dự án đã ký trước đó, lãi suất hiện duy trì ở mức trên 10%/năm. Dù mức lãi suất này vẫn có thể chấp nhận, nhưng trong bối cảnh chi phí logistics tăng mạnh, kéo theo chi phí đầu vào gia tăng theo chuỗi, áp lực tài chính của doanh nghiệp bị khuếch đại. Điều này khiến tổng chi phí sản xuất kinh doanh tăng cao; đồng thời biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể, thậm chí có nguy cơ thua lỗ.

Với cá nhân vay vốn, lãi suất tăng đã gây áp lực không nhỏ lên phương án trả nợ. Anh Phạm Hưng (Thanh Liệt – Hà Nội) cho biết, sau một năm được hưởng lãi suất ưu đãi, khoản vay mua nhà của vợ chồng anh tại một ngân hàng thương mại đã chuyển sang cơ chế thả nổi từ tháng 11/2025. Nếu trước đó lãi suất chỉ ở mức 6,9%/năm thì sau khi điều chỉnh đã tăng lên 11,9%. Đáng chú ý, chỉ sau 3 tháng, lãi suất tiếp tục được điều chỉnh lên 12,8%/năm. Việc lãi vay tăng nhanh trong thời gian ngắn khiến vợ chồng anh Hưng không khỏi lo lắng, đặc biệt trong bối cảnh thanh khoản thị trường còn nhiều biến động và khả năng lãi suất có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Lý giải về đà tăng nóng của lãi suất, giới chuyên gia cho rằng, đây là hệ quả tất yếu của áp lực kép từ quốc tế và quốc nội. Trên thế giới, các xung đột địa chính trị kéo dài đẩy giá dầu và nguyên vật liệu tăng cao, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải duy trì lãi suất ở mức cao để kiềm chế lạm phát. Sức mạnh của đồng USD gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá trong nước, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất để giữ chân dòng vốn VND.

Ở góc độ nội tại, nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh đang phục hồi mạnh mẽ, khiến áp lực tín dụng tăng nhanh. TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, nhận định: "Các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động để đảm bảo tính thanh khoản và đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, đầu tư công đang gia tăng".

Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, một trong những nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng là do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn ở mức cao. Tính đến cuối tháng 2/2026, tín dụng tăng 1,4% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,36% so với cuối năm trước. Làn sóng tăng lãi suất hiện nay xuất phát từ việc dư nợ tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn trong thời gian dài. Khi đó, ngân hàng buộc phải tăng vay trên thị trường liên ngân hàng hoặc phát hành giấy tờ có giá để bảo đảm thanh khoản, đồng thời nâng lãi suất huy động nhằm thu hút dòng tiền.

Dự báo xu hướng trong thời gian tới, các chuyên gia đến từ Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng, lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng do áp lực cân đối nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng vẫn hiện hữu trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao và nhu cầu giải ngân đầu tư công đặc biệt được đẩy mạnh trong năm 2026. Tuy nhiên, xu hướng tăng sẽ không diễn ra như giai đoạn trước. Áp lực chủ yếu xuất hiện tại các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân quy mô vừa và nhỏ, phụ thuộc lớn vào tiền gửi khách hàng và cơ cấu huy động vốn kém linh hoạt.

Để “hóa giải” áp lực vốn vay cho doanh nghiệp, ông Lưu Trung Thái - Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho biết, cần kiểm soát chặt chẽ ba yếu tố chính gồm chi phí quản lý của các ngân hàng, chi phí vốn đầu vào - cụ thể là lãi suất huy động và kiểm soát chi phí rủi ro nợ xấu.

Trong khi đó, các chuyên gia đến từ Ngân hàng ACB khuyến nghị khách hàng, đặc biệt là doanh nghiệp khi vay vốn cần tối ưu hoá lãi suất bằng cách lựa chọn ngân hàng cung cấp dịch vụ tài chính phù hợp với khoản vay. Mỗi ngân hàng sẽ có mức lãi suất khác nhau tùy thuộc vào khoản vay, các chương trình đang diễn ra, chính sách ngân hàng hoặc nhà nước, chưa kể, quy trình, thời gian giải ngân của mỗi ngân hàng cũng khác nhau. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần đa dạng giải pháp huy động vốn như vay vốn từ nhà đầu tư, phát hành trái phiếu…