“Khoảng lặng” Phục sinh và kỳ vọng chiến sự Ukraine hạ nhiệt

Kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Nga và Ukraine có hiệu lực từ 16h ngày 11/4 (20h theo giờ Hà Nội) và dự kiến kéo dài đến hết ngày 12/4, tình hình tại cả hai nước tương đối yên ổn. Tại khu vực chiến tuyến và các bang biên giới của Nga, trong những giờ đầu của lệnh ngừng bắn, giới chức hai bên vẫn ghi nhận các vụ tập kích qua lại, song chưa gây hậu quả lớn.

Đêm 11/4 trở thành một trong những đêm hiếm hoi trong nhiều tháng mà còi báo động không kích không vang lên trên khắp Ukraine; trong khi đó, phía Nga cũng không ghi nhận các cuộc tập kích UAV quy mô lớn nhằm vào hạ tầng năng lượng dịp lễ Phục sinh, một trong những thời khắc thiêng liêng nhất đối với cộng đồng Chính thống giáo.

Bầu không khí này trái ngược hoàn toàn với tình hình chỉ trước đó một ngày. Giới chức Ukraine cho biết Nga đã phóng ít nhất 160 máy bay không người lái (UAV) vào nước này từ đêm 10/4 đến sáng 11/4, khiến 4 người thiệt mạng tại các khu vực miền Đông và miền Nam.

Chiều ngược lại, Nga thông báo Ukraine đã tập kích UAV vào vùng Krasnodar, gây cháy một kho dầu và làm hư hại nhiều khu chung cư. Bộ Quốc phòng Nga chiều 11/4 cho biết đã đánh chặn 259 UAV các loại và 12 quả bom dẫn đường của Ukraine trong vòng 24 giờ.

Lệnh ngừng bắn mới nhất được phía Nga công bố trước. Ngày 10/4, Điện Kremlin xác nhận Tổng thống Vladimir Putin đã phê duyệt lệnh ngừng bắn kéo dài 36 giờ, từ chiều 11/4 đến hết ngày 12/4, đồng thời chỉ thị các lực lượng Nga tham gia chiến dịch tại Ukraine dừng mọi hoạt động tấn công. Điện Kremlin khẳng định quân đội Nga sẵn sàng đáp trả mọi hành động khiêu khích, kỳ vọng Ukraine sẽ có động thái tương tự.

Sau quyết định của Nga, Pravda Ukraine dẫn lời Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Kiev sẽ có “bước đi tương tự”. Ông Zelensky nêu rõ Ukraine đã đề xuất lệnh ngừng bắn nhân dịp lễ Phục sinh và sẽ hành động tương ứng.

Đến ngày 11/4, Tổng thống Ukraine tiếp tục khẳng định, nếu Nga không tiến hành các hoạt động tấn công trên không, trên bộ và trên biển, Ukraine cũng sẽ không đáp trả.

Đáng chú ý, ông Zelensky cho rằng một lệnh ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh “có thể trở thành khởi đầu cho những bước tiến thực sự hướng tới hòa bình” và Kiev đã đưa ra các đề xuất tới phía Nga, nhưng chưa có phản hồi chính thức nào, chỉ dấu cho thấy các cuộc giao tranh sẽ sớm nối lại.

Kể từ khi xung đột bùng phát cách đây hơn 4 năm, ngoài thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến hạ tầng năng lượng do Mỹ làm trung gian hồi tháng 3/2025, Nga và Ukraine chủ yếu chỉ đình chỉ tấn công theo các thỏa thuận tạm thời, theo khu vực hoặc không chính thức, và hiếm khi các cơ chế này được kéo dài.

Trong các tuyên bố công khai, phía Nga cho biết việc ngừng bắn chủ yếu xuất phát từ các lý do nhân đạo hoặc phục vụ tiến trình đàm phán. Moscow đồng thời nhấn mạnh ưu tiên hướng tới các thỏa thuận hòa bình lâu dài, thay vì các lệnh ngừng bắn ngắn hạn, vốn không giải quyết được các vấn đề cốt lõi về an ninh, lãnh thổ.

Theo RiaNovosti, trong dịp lễ Phục sinh năm 2025, hai bên cũng từng ngừng tấn công trong khoảng 30 giờ, trước khi nối lại các hoạt động quân sự sau khi thời hạn kết thúc. Nga khi đó cáo buộc Ukraine thực hiện hơn 4.000 hành động vi phạm lệnh ngừng bắn.

Đợt ngừng bắn mới nhất diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa hai bên đã bước sang năm thứ 5. Dưới các nỗ lực trung gian của Mỹ thời Tổng thống Donald Trump, Nga và Ukraine đã tiến hành nhiều cuộc tiếp xúc và thương lượng ở các cấp độ khác nhau.

Từ đầu năm 2026, Moskva và Kiev đã cử phái đoàn tham gia các vòng đàm phán ba bên với Mỹ dựa trên các đề xuất do Washington đưa ra. Các cuộc tiếp xúc giúp hai bên hiểu rõ hơn lập trường, song khả năng sớm đạt được thỏa thuận vẫn hạn chế. Trở ngại lớn nhất trong đàm phán tiếp tục xoay quanh vấn đề lãnh thổ Donbass, bao gồm hai tỉnh Donetsk và Lugansk, cũng như quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia hiện do Nga nắm giữ.

Nga nhiều lần khẳng định chỉ chấp nhận một thỏa thuận hòa bình nếu Ukraine rút toàn bộ lực lượng khỏi Donbass. Tính đến tháng 4/2026, Ukraine còn kiểm soát khoảng 20% diện tích tỉnh Donetsk và khu vực này đang tiếp tục thu hẹp dưới sức ép tiến công của Nga. Tuy nhiên, Kiev vẫn bác bỏ khả năng nhượng bộ về lãnh thổ. Mỹ được cho là đã gây sức ép nhằm thúc đẩy Ukraine điều chỉnh lập trường, song chưa đạt kết quả.

Tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Tổng thống Ukraine Zelensky “không đủ thiện chí đàm phán”. “Ông Zelensky là trở ngại. Ông ấy không có đủ quân bài (để thương lượng) và giờ đây thì ông ấy càng có ít quân bài hơn”, Tổng thống Trump nêu và bày tỏ quan điểm Tổng thống Nga Putin đã “sẵn sàng để đạt được thỏa thuận”.

Do tác động từ tình hình Trung Đông, các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine gần đây không thể diễn ra theo đúng kế hoạch. Tuần trước, Điện Kremlin xác nhận tiến trình thương lượng tạm thời bị gián đoạn khi Washington phải tập trung xử lý các vấn đề liên quan đến xung đột với Iran.

Theo giới quan sát, trong bối cảnh đàm phán giữa Mỹ và Iran chưa đạt kết quả, xung đột Trung Đông khả năng cao sẽ tiếp tục kéo dài. Khi đó, Ukraine có thể chịu thêm nhiều tác động bất lợi, trong đó có khả năng Mỹ giảm mức độ ưu tiên đối với tiến trình đàm phán, cũng như nguy cơ nguồn cung vũ khí bị điều chỉnh để phục vụ các mục tiêu khác.