Thiên tài nhờ… u não

Những cá nhân có năng khiếu đặc biệt

Hình mẫu savant kinh điển - đó là nhân vật chính trong bộ phim Mỹ nổi tiếng Người mưa với vai diễn cực kỳ xuất sắc của nam tài tử lừng danh Dustin Hoffman. Nguyên mẫu của nhân vật đó là một con người có thực - bệnh nhân tự kỷ Kim Peek. Ông này thậm chí còn được gọi là Kimputer (Kim máy tính). Một savant khác, nhà toán học Daniel Tammet, từng thổ lộ rằng anh cảm nhận được các con số bằng một giác quan thứ sáu nào đó.

Và nếu như anh được yêu cầu làm một phép tính nhẩm với những con số dài dằng dặc thì ngay lập tức anh nhìn được thấy ngay kết quả. Một savant họa sĩ là Stephen Wiltshire từng trở nên nổi tiếng bởi bay trên nhiều thành phố khác nhau bằng máy bay trực thăng và nhờ trí nhớ như chụp ảnh của mình đã vẽ lại toàn cảnh các thành phố đó với vô vàn những chi tiết riêng biệt!

Trên thế giới hiện sống khoảng 50 savant nổi tiếng mà phần đông trong số này đều là công dân Mỹ. Làm thế nào để giải thích điều đó? Không lẽ người Mỹ có khuynh hướng đặc biệt về “thiên tài được chọn”? Theo nhà tâm lý học Nga Olga Serebrovskaya: “Trong thực tế, ở phương Tây không  có cách nhìn về chứng tự kỷ như ở Nga. Thậm chí còn có những người mắc chứng tự kỷ vẫn làm việc bình thường tại Hãng Microsoft, và có lý do chính đáng dẫn tới hiện tượng này: Họ có khả năng giao tiếp với máy dễ dàng hơn nhiều là với người”…

Sonia Shatalov, một cô gái trẻ ở Moska, ngay từ bé đã bị bác sĩ chuẩn đoán là mắc bệnh “thiểu năng trí tuệ sâu sắc.” Thế nhưng, khi lên 7 tuổi, Sonia đã bắt đầu làm thơ. Cô không hề được dạy về chính tả,  nhưng hóa ra cô lại rất thông thạo cách viết. Cách nhận thức đặc biệt về thế giới mà Sonia muốn truyền đạt thông qua những bài thơ của cô phức tạp và sâu sắc hơn nhiều  so với những gì mà những người bình thường có thể làm được.

Daniel Tammet, Kim Peek, Stephen Wiltshire, Nhân vật Người mưa (Dustin Hoffman).

Tài năng này chỉ có thể giải thích được bằng “hội chứng savant”. Bà Eugene Shatalovba, mẹ của Sonia, nói: “Các chuyên gia không hề lý giải gì về khả năng của con gái tôi. Bác sĩ bệnh viện quận nói với chúng tôi rằng, có lẽ tất cả điều này đã bộc lộ chỉ đơn giản bởi tôi đã không cho con gái mình uống thuốc an thần. Nếu tôi cho nó uống thuốc an thần thì nó đã ngồi ngây như phỗng trên ghế xô pha và thơ đã không xuất hiện”.

Người ta đã thực hiện một bộ phim tài liệu về Sonia với tựa đề Ngoài giới hạn. Sau khi xem bộ phim này, đạo diễn gạo cội Peter Todorovski nhận xét rằng, những người như Sonia thật là hiếm hoi, đó là “người giời”, có thể trực tiếp thu nhận thông tin từ vũ trụ. Nghe thật là thơ mộng. Tuy nhiên, hiện nay các nhà khoa học đã có lời giải thích thực tế hơn về hiện tượng này.

“Nguồn lực cấp cứu”

Tại sao tự nhiên lại đột nhiên ban tặng khả năng trí tuệ phi thường cho những người thực sự đã bị thiệt thòi về trí lự? Các nhà nghiên cứu ở Đại học Chicago (MỸ) cho rằng, nguyên nhân ở một loại virus là thủ phạm gây nên đột biến của tế bào thần kinh trong não.

Các nhà thần kinh học tại Đại học Vanderbilt ở Nashville tin rằng, trong các nhiễm sắc thể X nam có loại gien chịu trách nhiệm về việc sinh ra đứa trẻ mắc “hội chứng savant”. Đây là cách họ giải thích vì sao trong thực tế, số lượng các cậu bé mắc “hội chứng savant” cao gấp năm lần so với số lượng các cô bé mắc hội chứng này. Có giả thuyết cho rằng, mức độ testosterone cao bất thường ở trẻ sơ sinh mắc “hội chứng savant” tạo nên sự tăng trưởng mạnh về não bộ ở chúng, đồng thời ngăn chặn bớt việc sản xuất hormone oxytocin chịu trách nhiệm về việc hội nhập xã hội thành công. Nói chung, Cái đầu của savant được cấu tạo một cách khác biệt. Nhưng khác biệt đó cụ thể như thế nào?

Các chuyên gia kể một câu chuyện như sau. Có lần, một nhà phẫu thuật thần kinh khoe với các đồng nghiệp rằng, con trai ông ta có khả năng toán học rất đáng kinh ngạc. Một trong các bác sĩ đã nói ngay rằng, có lẽ phải kiểm tra xem cậu bé có bị u não không? Lạ lùng thay, một thời gian sau, người ta đã tìm thấy ở cậu bé đó một cái u mới xuất hiện và đó là nguyên nhân dẫn đến “thiên tài toán học” ở cậu. Không lẽ muốn là thiên tài thì cơ thể ta cần phải mắc bệnh hiểm đến như thế ư?!

Nhà thần kinh học người Nga Vladimir Karpenko đoan chắc rằng, những khả năng xuất chúng ở con người luôn có mối liên hệ với những hiện tượng bất thường trong não. Nguyên mẫu “người mưa” Kim Peek  mà chúng ta đã nói ở trên chẳng hạn, bẩm sinh đã bị dị tật ở não: bán cầu não phải và bán cầu não trái không được nối với nhau bằng thể chai (hệ thống mô thần kinh lớn nhất trong não giúp hai bán cầu trao đổi thông tin với nhau).

Các nhà khoa học cho rằng, vì không có mối nối vật lý giữa bán cầu não phải và bán cầu não trái bằng thể chai như bình thường nên các neuron thần kinh đã phải tự tạo ra các mối nối riêng của chúng và vì thế đã làm gia tăng khả năng ghi nhớ của Kim lên gấp nhiều lần. Sự can dự của “nguồn lực cấp cứu” chắc chắn sẽ dẫn đến việc gia tăng những khả năng phi phàm.

Và đây là một chi tiết thú vị: một cơ chế tương tự cũng được kích hoạt khi con người bước vào giai đoạn bình phục sau khi trải qua cơn đột quị. Các chức năng từng được thực hiện bởi phần não đã chết, sẽ được phân phối lại cho những phần não còn sót lại trong vòng 6 tháng sau khi bị đột quị, khác đi, những khả năng sẽ bị mất vĩnh viễn.

Tuy nhiên, nghiên cứu kỹ thì còn thấy rằng, hóa ra là có cả một khu vực riêng biệt trong não chịu trách nhiệm hoàn toàn về các khả năng siêu phàm. Và có thể kích hoạt nó ở bất cứ ai muốn được như thế.

Tiêm chủng thiên tài

Nhà tâm lý học Nga Olga Serebrovskaya nói: “Hội chứng savant - đó là một hiện tượng tuyệt vời. Như một số nghiên cứu mới được tiến hành gần đây cho thấy, ở những người mắc hội chứng savant có một khu vực của não hoạt động đặc biệt tích cực về điện. Ở những người bình thường thì khu vực này không hề động tĩnh gì. Đó chính là nơi được gọi bằng cái tên đặc khu thiên tài”. 

Nhà khoa học nữ này  đoan chắc rằng: chức năng bệnh lý của khu vực chính trong não và sự kích hoạt “đặc khu thiên tài” được khởi động nhờ một yếu tố bất thường nhất định nào đó. Thí dụ, đó có thể là sự tổn thương bán cầu não trái của não mà ở những người khỏe mạnh thường vẫn hoạt động tích cực hơn.

Các nhà thần kinh học tại Đại học California (Mỹ) và Đại học Sydney (Australia) đã độc lập với nhau tiến hành đo điện não đồ của một số bệnh nhân mắc hội chứng savant và phát hiện ra rằng, cái gọi là “đặc khu thiên tài” nằm ở khu vực động mạch của thùy thái dương trái.

Ở những người mắc hội chứng savant, tại khu vực này hoạt động điện từ thường ở mức cao, trong khi  ở đại đa số những người khác thì khu vực đó do những lý do không rõ nào đó lại thường bị vô hiệu hóa. Hóa ra là chúng ta có thể kích hoạt “đặc khu thiên tài” và ai cũng có thể trở thành thông thái…

Trong thí nghiệm, các nhà thần kinh học đã kiểm tra giả thuyết này - họ kích thích từ đối với thùy thái dương trái. Kết quả là, gần như một trong ba tình nguyện viên đã cải thiện đáng kể khả năng suy nghĩ. Một trong những tác giả của thí nghiệm này, Alan Snyder, cho biết: “Khả năng sáng tạo của người tham gia thí nghiệm đã tăng 40% phần trăm. Rõ ràng, họ đã sử dụng được những trữ lượng vô thức vào các mục đích của mình”. Hóa ra là, có thể biết bất cứ ai thành thiên tài.

Vì vậy, bất kỳ người đàn ông của thiên tài không chỉ trong lý thuyết mà còn trong thực tế - điều này được xác nhận bằng thực nghiệm. Các nhà khoa học không còn nghi ngờ  gì nữa về việc, sẽ chẳng bao lâu nữa, bất kỳ ai muốn có những khả năng siêu phàm thì chỉ cần nằm lên bàn giải phẫu não, tương tự như những người muốn sửa mũi hay làm mặt đẹp hơn ở thời điểm hiện nay…

Triển vọng “sản xuất thiên tài” theo phương pháp dây chuyền giờ đây không còn lý một sự không tưởng nữa. Tuy nhiên, các nhà thực hành phẫu thuật thần kinh và các nhà thần kinh học nghi ngờ rằng một thao tác như vậy có thể được đưa vào hoạt động đại trà trên cơ sở của một số thí nghiệm về tác động từ trên não. Các bác sĩ cảnh báo, bất kỳ một sự can thiệp vào cơ thể con người, tất yếu sẽ làm nảy sinh những căn bệnh mới, có thể đã từng được nghiên cứu những cũng có thể còn chưa từng được y học biết đến.

Ví dụ, nếu thường xuyên tác động vào não thì có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những khối u não. Các nhà tâm lý học từng nói rất rõ ràng rằng, cơ chế giúp trỗi dậy những khả năng siêu phàm cũng tương tự như tác động của ma túy.

Tức là, đã thử một lần thì dần dà sẽ nghiện và ta rốt cuộc sẽ bị phụ thuộc vào nó và không có nó thì cảm thấy mình trở nên kém cỏi hơn trước. Vậy nên những người bình thường không nên trông đợi ở những can thiệp y tế như thế để có khả năng siêu phàm…