Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Với vai trò cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, Quốc hội được kỳ vọng là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Tại kỳ họp này, một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà nhân dân trông mong, chính là Quốc hội lựa chọn được những người tài năng, đức độ để giao phó nhiệm vụ lãnh đạo các thiết chế nhà nước của dân, do dân và vì dân... Đồng thời, một trong những nguyên tắc, yêu cầu cấp thiết đặt ra là Quốc hội kiến tạo phát triển, quản trị đất nước một cách khoa học, hiệu quả.

Quốc hội khóa XVI khai mạc trong bối cảnh tình hình trong nước có nhiều thuận lợi, các thành tựu kinh tế, xã hội đạt được trong những năm qua đã nâng tầm đất nước lên vị thế mới. Tuy nhiên, những yêu cầu của nhiệm vụ phát triển cao hơn, bền vững hơn trong kỷ nguyên mới đang đặt ra không ít thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực bền bỉ, hiệu quả của cả hệ thống chính trị, của mỗi doanh nghiệp và từng người dân.

Trong khi đó, tình hình thế giới dồn dập diễn biến có tác động mạnh tới nhiều mặt đời sống xã hội, sản xuất trong nước cũng như xuất khẩu. Cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran vẫn chưa đến hồi kết, thậm chí còn leo thang mỗi ngày, tiềm ẩn lan rộng thành xung đột khắp Trung Đông. Xung đột Nga - Ukraine tiếp tục diễn ra ác liệt sau hơn 4 năm bom đạn trút xuống tàn phá nhiều vùng của hai quốc gia từng là anh em...

Tình hình đó đặt ra yêu cầu rất cao về các vị trí lãnh đạo được Quốc hội khóa XVI bầu hoặc phê chuẩn tại kỳ họp thứ nhất. Và, nhân dân kỳ vọng Quốc hội sẽ sáng suốt lựa chọn được những người hiền tài, bởi "Hiền tài là nguyên khí quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh" - như lời danh sĩ Thân Nhân Trung từng đúc kết.

Trong lịch sử hơn 80 năm của Quốc hội Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài, cũng là vị Chủ tịch Chính phủ đầu tiên được Quốc hội khóa I tín nhiệm bầu ra, luôn coi trọng việc lựa chọn người, đủ đức, đủ tài để đảm đương việc nước. Ngay phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tổ chức sau ngày lập quốc (3/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ 6 nhiệm vụ cấp bách của nhà nước non trẻ; trong đó phải tổ chức một cuộc Tổng tuyển cử "càng sớm càng tốt".

Người nhấn mạnh: "Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do, dân chủ. Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dòng giống...”.

Cùng với quyết tâm tổ chức cuộc Tổng tuyển cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn có nhiều huấn thị về người cán bộ cách mạng trong kỷ nguyên độc lập của dân tộc. Trong đó, có những tiêu chí, yêu cầu mang tính xuyên suốt của một nhà nước của dân, do dân và vì dân: "Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật". Người đặc biệt nhấn mạnh cán bộ phải là công bộc của dân, ra sức phục vụ nhân dân: "Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta...”.

Trong những ngày Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ mới ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức coi trọng giáo dục cán bộ, nhiều bài viết, bài nói của Người đều đề cập mối quan hệ giữa cán bộ - nhà nước - và nhân dân: "Phải nhớ rằng dân là chủ. Dân như nước, mình như cá. Lực lượng bao nhiêu là nhờ ở dân hết...".

Với tinh thần đó, sau ngày Tổng tuyển cử, Quốc hội đã họp và bầu, phê chuẩn danh sách Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tại một phiên họp Quốc hội năm 1946, Bác Hồ đã đích thân lựa chọn và giới thiệu để Quốc hội bầu đại biểu Nguyễn Văn Tạo làm Bộ trưởng Bộ Lao động, sau khi nghe bài phát biểu của ông về tình hình Nam bộ kháng chiến. Ông Nguyễn Văn Tạo là một trí thức nổi tiếng hoạt động ở Pháp rồi bị trục xuất về nước. Có điều đặc biệt của Việt Nam, Bác Hồ là người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp tại Đại hội Tua năm 1920, còn ông Nguyễn Văn Tạo là Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Pháp.

Trở lại phiên họp Quốc hội khóa I hôm đó, khi thảo luận thành phần, nhân sự cho tân Chính phủ, nhiều đại biểu đã yêu cầu có một Bộ trưởng Lao động tâm huyết chăm lo đời sống công nhân và người lao động. Trước các vị đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hứa sẽ lựa chọn một người xứng đáng với sự mong đợi của quốc dân đồng bào.

Cũng tại phiên họp này, đại biểu Nguyễn Văn Tạo đã báo cáo trước Quốc hội về tình hình Nam Bộ kháng chiến. Bác Hồ và nhiều đại biểu đã không cầm được nước mắt trước sự hi sinh to lớn và tinh thần quật khởi của đồng bào Nam Bộ. Sau khi ông Nguyễn Văn Tạo hoàn thành bài phát biểu, Chủ tịch Hồ Chí Minh ôm hôn thắm thiết và giới thiệu ông làm Bộ trưởng Bộ Lao động của Chính phủ mới. Quốc hội đã bày tỏ sự tán thành với những tràng pháo tay liên tiếp. Từ đó, ông Nguyễn Văn Tạo giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Lao động gần 20 năm, cho đến năm 1965, ông được Trung ương điều động giữ chức vụ Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Phủ Thủ tướng (tức Văn phòng Chính phủ)...

Lựa chọn hiền tài đã là việc khó, nhưng đó là sự ủy nhiệm của cử tri cả nước với Quốc hội. Đồng thời, thực tế cuộc sống cũng như tâm tư, nguyện vọng của cử tri đòi hỏi Quốc hội phải kiến tạo phát triển. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước chỉ có thể đi vào cuộc sống hiệu quả nhất khi được thể chế hóa một cách toàn diện, có tầm nhìn dài hạn... Vì vậy, vừa qua, cử tri cả nước đã nô nức thực hiện quyền công dân của mình vào ngày 15/3/2026, có 76.198.214 trên 76.423.940 cử tri đi bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,7% - mức cao nhất từng được ghi nhận. Và 500 đại biểu Quốc hội đã được bầu đủ, đồng thời HĐND cấp tỉnh và cấp xã trong cả nước cũng được bầu đủ theo quy định.

Đánh giá về kết quả đó, Tổng Bí thư Tô Lâm trong phát biểu tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 (tổ chức ngày 31/3), đã kỳ vọng: "Từ thành công ấy, chúng ta càng phải ý thức sâu sắc hơn rằng Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, phải là Quốc hội, HĐND của đổi mới, của hành động, của hiệu quả, của gần dân và vì dân. Mỗi đại biểu trúng cử phải luôn ghi nhớ rằng, phía sau mình là niềm tin, là kỳ vọng, là sự gửi gắm của cử tri. Mỗi quyết định của Quốc hội, mỗi cuộc giám sát, mỗi đạo luật được ban hành đều phải hướng tới mục tiêu cao nhất là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Với sự nhất quán yêu cầu kiến tạo và phát triển, phát biểu trước Quốc hội tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (sáng 6/4/2026), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh một số nội dung, trong đó có vấn đề mấu chốt là phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; Luật không chỉ "mở đường" mà còn phải "sửa đường".

Đối với những vấn đề mới, những lĩnh vực mới, những mô hình mới, những lực lượng sản xuất mới, cần có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Quá trình lập pháp phải thật sự khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe được tiếng nói của chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và nhân dân. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia-dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách. Phải chuyển mạnh từ tư duy "làm luật cho đủ" sang tư duy "làm luật để phát triển"; từ "pháp luật tốt trên giấy" sang "pháp luật tốt trong cuộc sống". Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp...

Trong xu thế đổi mới, kiến tạo để đáp ứng tốt nhất yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đã bầu, phê chuẩn các chức danh lãnh đạo chủ chốt như Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ... với sự nhất trí cao tuyệt đối; thể hiện sự kỳ vọng của cử tri cả nước với những người sẽ chèo lái con thuyền đất nước trong giai đoạn mới.

Chọn người hiền tài và kiến tạo phát triển là nhiệm vụ, sứ mệnh vẻ vang của Quốc hội khóa XVI. Đó cũng là sự kỳ vọng, là niềm tin của cử tri và đồng bào cả nước với những người đại biểu của nhân dân.