Chào bạn!      
Trang nhất > An Ninh Thế Giới Cuối Tháng > Khoa học & Văn minh
Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt: Một phần những bí mật tiềm ẩn
4:09, 03/07/2010

Tọa lạc trên quả đồi lộng gió phía Đông Bắc thành phố ngàn hoa, con đường nơi có lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt hôm nay mang một cái tên khá độc đáo "đường Nguyên tử lực". Cái tên ấy có từ năm 1958, khi chính quyền Sài Gòn cũ đã thành lập Cục Nguyên tử lực và đến năm 1961, thành lập Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Đà Lạt có diện tích 21 ha, hoàn thành vào tháng 12/1962.

Ra đời sớm nhất Đông Nam Á, nhưng…

Lò Đà Lạt khi ấy là loại lò phản ứng nghiên cứu TRIGA - MARK II của hãng General Atomic (Mỹ) sản xuất, có công suất 250 KW. Lò tuy do người Mỹ thực hiện nhưng vẫn có dấu ấn "made in Việt Nam" khi phần vỏ lò do kiến trúc sư tài ba người Việt Nam nổi tiếng thế giới lúc bấy giờ, ông Ngô Viết Thụ thiết kế. Ông Thụ còn là tác giả thiết kế Dinh Độc Lập... Có lẽ là một người lãng mạn, biết cả hội họa và âm nhạc, nên khi thiết kế Lò hạt nhân Đà Lạt, ông đã đặt nó trên quả đồi đẹp nhất thành phố hoa và vẽ phần trung tâm công trình mang dáng dấp của một hạt nhân nguyên tử được phóng đại.

TS, KTS Ngô Viết Nam Sơn, con trai KTS Ngô Viết Thụ sau này có lần kể lại: "Trong công trình Trung tâm Nguyên tử Đà Lạt, ông thay đổi thiết kế khối hình vuông thô kệch ban đầu của Mỹ bằng cơ cấu mang hình tượng "Lò Bát quái" để nhắc nhở việc sử dụng năng lượng nguyên tử vào mục đích hoà bình".

Cùng thời điểm này, Mỹ cũng xây dựng lò hạt nhân có công suất tương tự ở Indonesia, Malaysia nhưng lò Đà Lạt vẫn giữ một kỷ lục khác, là lò hạt nhân đầu tiên ở Đông Nam Á đạt trạng thái "tới hạn" vào ngày 26/2/1963 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 3/3/1963.

Đầu tư thiếu đồng bộ, tình trạng mất an ninh, không ổn định chính trị, sau Tết Mậu Thân năm 1968, lò phản ứng gần như không hoạt động...

Sơ đồ quy hoạch tổng thể hình... "bát quái".

Những người tiếp quản đầu tiên

Một trong những người cộng sản đầu tiên có mặt tại Lò Đà Lạt năm 1975 giúp tôi giải mã những câu hỏi ấy là giáo sư, tiến sĩ, Thiếu tướng Nguyễn Quỳ, nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng), từng giữ chức Trưởng đoàn A1, tiếp quản lò Đà Lạt lúc bấy giờ. Tiếp tôi trong ngôi nhà nhỏ tĩnh lặng ở phố Tô Vĩnh Diện (Hà Nội), Thiếu tướng Nguyễn Quỳ kể:

"Tôi đánh giá rất cao tầm nhìn xa của anh Hoàng Đình Phu, Viện trưởng Viện Kỹ thuật quân sự lúc bấy giờ. Từ tháng 3/1975, Viện được trên cho phép vào tiếp quản cơ sở kỹ thuật tại các nơi mà ta vừa giải phóng. Anh Phu vào tiếp quản ở Đà Nẵng đã rất nhanh nhạy, dự báo địch sẽ thua nhanh, thành lập đoàn vào quản lý các cơ sở kỹ thuật tại Đà Lạt do anh Ngô Đình Liêu, Đại uý làm Trưởng đoàn. Kỹ thuật hạt nhân luôn luôn là top secret (bí mật tuyệt đối) giữa các siêu cường lúc đó và có lẽ anh Phu cũng như những lãnh đạo cấp cao đã nhìn nhận thấy tầm quan trọng của Lò Đà Lạt. Khi đoàn vào tới Đà Lạt, địch đã bỏ chạy, Giám đốc Lò Đà Lạt Ngô Đình Long cũng đã chạy trốn, chỉ còn một số cán bộ nghiên cứu thuộc chế độ cũ, không có chức danh lớn vẫn ở lại.

Anh Liêu đã thực hiện rất tốt vai trò tiếp quản. Thực ra trong bối cảnh hỗn loạn thời chiến bấy giờ, rất có thể lò phản ứng cũng bị mất mát vì nạn "hôi của". Nhưng ta vào sớm nên lò vẫn còn nguyên vẹn, kể cả hồ sơ, tài liệu. Chỉ có một ít máy điện tử được chuyển về Sài Gòn trước khi Đà Lạt thất thủ cũng được ta tìm lại ngay.

Sau khi ổn định tổ chức lò, anh Liêu về ngay Sài Gòn, liên hệ với Cục Nguyên tử lực của chế độ cũ, tìm gặp Tiến sĩ Lê Văn Thới, Giám đốc Cục. Ông Thới là tiến sĩ hoá học tốt nghiệp ở Pháp, rất ủng hộ ta. Ông bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu, kể cả một số máy móc di dời từ Đà Lạt về. Riêng hồ sơ, tài liệu có tới hàng nghìn cuốn, bao gồm cả tài liệu về quản lý lò và tài liệu về nghiên cứu khoa học hạt nhân. Nhờ có chúng mà ta nắm bắt được ngay toàn bộ về lò, đồng thời có nguồn tài liệu quý giá cho nghiên cứu khoa học sau này".

Lúc này, một câu hỏi lớn đặt ra là những thanh nhiên liệu của Mỹ hiện đang ở đâu? Nhiên liệu hạt nhân luôn là của hiếm, là "máu" của lò hạt nhân, rất ít quốc gia có được. Qua tài liệu và phản ánh của những người ở lại, ta đã biết thông tin người Mỹ đưa các thanh nhiên liệu về nước. Song, chúng ta vẫn hi vọng… Ngay sau khi tiếp quản Sài Gòn, đã có một cuộc "sục sạo" khắp nơi, từ sân bay Tân Sơn Nhất, Biên Hoà đến khu Long Bình... để tìm dấu vết các thanh nhiêu liệu. Nhưng ta không tìm được gì vì quân đội Mỹ đã kịp dùng máy bay C-130 mang tất cả các thanh nhiên liệu về Mỹ…

Tất cả những công việc trên mới là giai đoạn tiếp quản "bước một". Viện trưởng Hoàng Đình Phu quả là một nhà tổ chức giỏi. Ông sớm nhìn ra sự cần thiết phải khôi phục hoạt động của lò, phải có một đội ngũ chuyên gia hùng hậu hơn vào tiếp quản. Tháng 7/1975, ông đề xuất thành lập Đoàn công tác A1 của Bộ Quốc phòng vào tiếp quản lò hạt nhân, giao cho ông Nguyễn Quỳ, lúc đó mới mang quân hàm Trung tá, làm Trưởng đoàn và lần lượt hàng chục cán bộ khác, hình thành một bộ máy quản lý, làm hồi sinh lò Đà Lạt.

Ông Quỳ trước đó đã tốt nghiệp tiến sĩ hoá học tại Đức, có thâm niên 2 năm, mỗi tuần 2 lần vào nghiên cứu tại một lò hạt nhân lớn 2 MW tại Đức. Ông cũng là người có nhiều mối quan hệ quen biết với giới khoa học ngoài dân sự, được ông Phu hi vọng có thể "kết nối", khôi phục hiệu quả hoạt động của lò Đà Lạt. Sau này, chính ông Quỳ là người đã gắn bó nhiều năm với sự khôi phục, phát triển lò, được bổ nhiệm làm Phó Viện trưởng Viện Hạt nhân Đà Lạt.


  Nguyễn Văn Minh
1 | 2  >>Trang sau

Các bài mới:
     Lễ hội xích lại gần nhau (17/04)
     Tại sao quá khó để giữ bí mật? (08/04)
     Sự báo thù hậu thế và tham vọng hồi sinh (22/03)
     Đờn ca tải tử nối nhịp tài hoa (20/03)
     Mùa khô này có điện gió Bạc Liêu (11/03)
     Độ tuổi của trí tuệ thiên tài (10/03)
     Năm Ngựa, công nghệ thông tin Việt nước đại đuổi theo... chim (26/02)
Các bài đã đăng:
     Để hồn Việt lên men (28/06)
     Điện toán đám mây ở Việt Nam: Có một tương lai (20/06)
     Cụ già Ấn Độ 76 năm sống không ăn uống: Còn nhiều điều chưa lý giải được (07/06)
     Có tín ngưỡng nhưng không được dị đoan (07/06)
     Thực phẩm biến đổi gien và nạn vô sinh (02/06)
     Giai đoạn trong một đời người (26/05)
     Thuốc hẹn...giờ (25/05)

Các tin khác 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email:
Tiêu đề:  
Tắt bộ gõ Tự động Telex VNI VIQR
 

LIÊN HỆ CAND
Hà Nội:
04.39427285
TP HCM:
08.38241917
TIÊU ĐIỂM
Tâm linh của kẻ ác
Những vết đen trên mặt trời
Muốn giàu phải nhiều chất xám
Thi triển kế thứ 17 trong tam thập lục chước
Sức mạnh của ý nghĩ
Thánh hiền và qủy thần
Muốn tốt hãy ăn chay
10 loại thuế kỳ quặc nhất thế giới
Người làm sao của chiêm bao làm vậy
Phương tây và 10 điều tưởng bở về Trung Quốc
Nhiều cách để sống lâu
Ba phút để hồn lìa khỏi xác
Làm thân con gái cứ nghe đàn bầu
Vũ khí từ miền đất hứa
Bí ẩn ông chủ sự Bái Đính
Atlantis huyền thoại và sự thật
5 sáng chế quân sự hay nhất năm 2010
Thuỷ điện Tam Hiệp ở Trung Quốc: Cuộc chiến luận chứng
Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt: Một phần những bí mật tiềm ẩn
Giai đoạn trong một đời người
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"